درباره مركز

مركز تحقيقات اخلاق و حقوق پزشكي دانشگاه علوم پزشكي شهيد بهشتي روز سه‌شنبه پانزده اسفند سال هشتادوپنج  به طور رسمي گشايش يافت.

مرکز تحقیقات اخلاق و حقوق پزشکی دانشگاه علوم پزشکی شهید بهشتی

معرفی مرکز تحقیقات اخلاق و حقوق پزشکی در سال 1385 موفق به اخذ موافقت اصولی از وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی گردید و متشکل از گروه های علمی زیر می باشد:
1-گروه تاریخ پزشکی به مدیریت دکتر علی اکبر ولایتی
2-گروه اخلاق پزشکی به مدیریت دکتر علیرضا زالی
3-گروه  فقه پزشکی به مدیریت دکتر سیدمصطفی محقق داماد
4-گروه حقوق پزشکی به مدیریت دکتر محمود عباسی
5-گروه پزشکی قانونی به مدیریت دکتر مهرزاد کیانی
6-گروه اخلاق زیستی به مدیریت دکتر سعید نظری توکلی
7-گروه سلامت معنوی به مدیریت دکتر علی اصغر یزدانی
8-گروه جامعه شناسی پزشکی به مدیریت دکتر محمد توکل
ریاست این مرکز بر عهده دکتر محمود عباسی است و دکتر مهرزاد کیانی معاونت پژوهشی مرکز را بر عهده دارد.  از جمله فعالیت های مرکز می توان به انتشار کتب علمی و مرجع، انتشار فصلنامه های علمی – پژوهشی : اخلاق پزشکی، فقه پزشکی و تاریخ پزشکی اشاره کرد که به چهار زبان فارسی، عربی، انگلیسی و فرانسه منتشر می شود. انجام پروژه های تحقیقاتی و هدایت و راهنمایی پایان نامه های دانشجویی، انعقاد تفاهم نامه با بسیاری از مراکز تحقیقاتی و علمی، ارائه دوره های آموزشی در سطوح مختلف کارشناسی- کارشناسی ارشد- دکترا و دوره های تخصصی و فوق تخصصی، حضور فعال در کنگره ها و سمینارهای سراسری داخلی و بین المللی و برگزاری ده ها کنگره، سمینار، کارگاه و سمپوزیوم داخلی و بین المللی و عضویت در مجامع علمی بین المللی و همکاری با مجلات معتبر داخلی و خارجی اشاره نمود.
رییس مرکز در سال 1388 به عنوان عضو هیأت علمی برگزیده دانشگاه معرفی و یکی از کتب تألیفی وی در زمینه مسئولیت پزشکی نیز به عنوان کتاب برگزیده جشنواره پژوهشی دانشگاه معرفی گردیده است. هم چنین رییس مرکز در سال 1390 در آیین تجلیل از نخبگان خادم قرآن به عنوان یکی از نخبگان برگزیده این حوزه معرفی شد.
برخی از عناوین فعالیت های گروه های علمی مرکز تحقیقات اخلاق و حقوق پزشکی به شرح ذیل می باشد:

گروه تاریخ پزشکی
1- انتشار فصلنامه علمی – پژوهشی تاریخ پزشکی  که صاحب امتیاز آن گروه تاریخ پزشکی مرکز تحقیقات اخلاق و حقوق پزشکی، مدیر مسئول آن دکترعلی اکبر ولایتی و سردبیر آن دکتر محمود عباسی می باشند.
2- جذب صاحب نظران عرصه تاریخ پزشکی به عنوان عضو هیأت علمی نیمه وقت و پژوهشگر؛
3- برگزاری همایش ملی تاریخ پزشکی 15-13 اسفند ماه 1387 – تالار امام علی (ع) دانشگاه علوم پزشکی شهید بهشتی در نتیجه ادغام با کنگره فرهنگ و تمدن اسلام و ایران.
4- عضویت و همکاری با کمیته فرهنگ و تمدن اسلام و ایران شورای عالی انقلاب فرهنگی؛
5- تألیف و انتشار کتاب جستارهایی در تاریخ پزشکی (دوره 2 جلدی)
6- تصحیح و انتشار دوره 2 جلدی صیدنه ابوریحان بیرونی ؛
7- ترجمه و انتشار کتاب تدارک الخطا بوعلی سینا؛
8- انتشار کتاب محنه الطبیب رازی؛
9- تألیف و ترجمه کتابهای از افسانه تا حقیقت ؛ اسقلبیوس، جالینوس و سقراط، حکمای روحانی همدان؛
10-انتشار کتاب مطرح الانظار، درد، درمان و دارو در باورهای مردم جنوب ایران؛
11- انتشار کتاب تاریخ شناخت گردش خون؛
12- انتشار کتاب حکیمان روحانی همدان؛
13- سیری در سه قرن دندانپزشکی اسلام  و ایران؛
14- پزشکی و پزشکان گیلان؛
15- سالمه پزشکی و تأمین اجتماعی گیلان؛

گروه اخلاق زیستی
عضویت در گروه اخلاق زیستی فرهنگستان علوم پزشکی جمهوری اسلامی ایران؛
1- مدیریت گروه اخلاق زیستی کرسی حقوق بشر، صلح و دموکراسی یونسکو؛
2- عضویت در انجمن بین المللی اخلاق زیستی؛
3- شرکت و سخنرانی در کنگره اخلاق زیستی یونسکو در پکن (چین) و زاگرب (کرواسی)؛
4- تهیه و تدوین برنامه و کریکولوم دوره دکترای تخصصی پژوهشی اخلاق زیستی ؛
5- راه اندازی دوره الکتیو اخلاق زیستی در دانشکده پزشکی از سال 1386 ؛
6- راه اندازی و اجرای سه دوره فلوشیپ اخلاق زیست پزشکی برای متخصصین و اعضای هیأت علمی دانشگاه های علوم پزشکی؛
7- تهیه و تدوین برنامه و کریکولوم دوره پست دکترای اخلاق زیستی و اخذ مجوز آن از دانشگاه؛
8- ارائه 5 مقاله در کنگره بین المللی اخلاق زیستی آسیایی در تهران؛
9- همکاری در برگزاری دهمین اجلاس آسیایی اخلاق زیستی در سال 1388؛
10- انتشار دوره پنج جلدی اخلاق زیستی، درآمدی بر اخلاق زیستی، مبانی فلسفی اخلاق زیستی،  مجموعه اسناد و اعلامیه های بین المللی اخلاق زیستی، حقوق و اخلاق در پژوهش های پزشکی و مجموعه مقالات حقوق و اخلاق در زیست فناوری؛
11- راه اندازی انجمن بین المللی اخلاق زیستی اسلامی؛
12- راه اندازی فصلنامه علمی – پژوهشی اخلاق زیستی که صاحب امتیاز و مدیر مسئول آن دکتر محمود عباسی، سردبیر دکتر محمدرضا رهبرپور و دبیر اجرایی آن دکتر احسان شمسی گوشکی می باشند.

گروه اخلاق پزشکی
1- انتشار فصلنامه اخلاق پزشکی (علمی – پژوهشی)؛
2-برگزاری کارگاه حقوق و اخلاق در علوم دارویی – تهران ، اردیبهشت ماه 1387؛
3- راه اندازی و برگزاری دوره Ph.D اخلاق پزشکی؛
4- برگزاری سمپوزیوم تازه های ناباروری و بررسی آن از دیدگاه فقه و اخلاق، شهر کرد، مردادماه 1387 ؛
5- برگزاری چندین سمپوزیوم در زمینه های اخلاق و حقوق پزشکی در دانشگاه های علوم پزشکی یزد، کرمان، مازندران، دانشگاه آزاد اسلامی – واحد پزشکی تهران؛
6- برگزاری سمینار سه روزه حقوق، اخلاق و پزشکی ویژه دستیاران تخصصی و فوق تخصصی پزشکی؛
7- همکاری در برگزاری ده ها کنگره و نشست علمی؛
8- تهیه و تألیف کتاب جامع درآمدی بر اخلاق پزشکی؛
9- ترجمه و انتشار کتاب اخلاق پزشکی و رشته زنان و زایمان؛
10- تألیف و انتشار کتاب اخلاق پزشکی و انتظار بیمار از پزشک؛
11- انعقاد تفاهم نامه همکاری با مراکز علمی و پژوهشی از جمله کمیسیون حقوق بشر اسلامی، فرهنگستان علوم جمهوری اسلامی ایران، انجمن حکمت و فلسفه ایران، دانشکده حقوق دانشگاه شهید بهشتی، کرسی حقوق بشر، صلح و دموکراسی یونسکو، دانشگاه علوم قضایی؛
12-ترجمه و انتشار کتاب اخلاق بالینی
13- عضویت در کمیته کشوری اخلاق در پژوهش های پزشکی؛
14- عضویت در کمیته مرکزی اخلاق در پژوهش دانشگاه علوم پزشکی شهید بهشتی؛
15- راه اندازی ا نجمن علمی اخلاق پزشکی ایران؛
16- تهیه و تدوین آیین نامه کمیته های اخلاق و معنویت بیمارستانی؛
17- تصویب و اجرای بیش از 30 طرح تحقیقاتی.
18- عضویت در ستاد ترویج اخلاق پزشکی سازمان نظام پزشکی؛
19- راه اندازی و عضویت در 12 کمیته اخلاق در پژوهش مراکز تحقیقاتی مستقل دانشگاههای علوم پزشکی شهید بهشتی، آزاد اسلامی و تهران؛
20- تألیف و ترجمه و انتشار چندین جلد کتاب در زمینه اخلاق پزشکی.

 گروه حقوق پزشکی
1- انتشار فصلنامه علمی – پژوهشی حقوق پزشکی؛
2-  تهیه و تدوین برنامه و کریکولوم دوره کارشناسی ارشد حقوق پزشکی؛
3- برگزاری3 کنگره بین المللی در زمینه حقوق پزشکی در تهران، شهر کرد و جزیره کیش در سال های 1386، 1387-1389؛
4- برگزاری کارگاه تخصصی حقوق پزشکی در بیمارستان دی، آذر ماه 1385؛
5- برگزاری کارگاه تخصصی حقوق پزشکی در بیمارستان آتیه در دی ماه 1385؛
6- برگزاری کارگاه تخصصی حقوق پزشکی در دانشگاه علوم پزشکی شهید بهشتی در اسفندماه 1385؛
7- برگزاری چندین سمپوزیوم در زمینه اخلاق و حقوق پزشکی در دانشگاههای علوم پزشکی کشور؛
8- راه اندازی و مدیریت انجمن علمی حقوق پزشکی ایران؛
9- عضویت در سازمان جهانی حقوق پزشکی؛
10- انتشار کتاب های: مسئولیت پزشکی، حقوق جزای پزشکی ، جرایم دارویی از منظر حقوق جزا و جرم شناسی، حقوق کیفری و شبیه سازی انسان، سومنابولیسم از دیدگاه حقوق کیفری، مسئولیت کیفری ناشی از انتقال ایدز، قتل ترحم آمیز از دیدگاه اخلاق، ادیان و حقوق کیفری، اصول راهنمایی بین المللی ایدز و حقوق بشر، حقوق و مسئولیت پزشکی در آیین اسلام، پزشکی برای حقوقدانان، مطالعه تطبیقی پیوند اعضا؛
11-تألیف و ترجمه و انتشار دهها مقاله داخلی و بین المللی؛
12-اجرای بیش از سی طرح تحقیقاتی؛
13- همکاری و مشارکت در برگزاری حدود سی کنگره داخلی و بین المللی؛
14- راهنمایی و مشاوره حدود چهل پایان نامه و رساله در دانشگاههای  مختلف؛
15-راه اندازی و مدیریت کمیسیون حقوق پزشکی مجمع انجمن های علمی گروه پزشکی ایران ؛
16-تهیه و تدوین برنامه و کریکولوم دوره دکترای تخصصی پژوهشی حقوق سلامت.

گروه فقه پزشکی
1- انتشار فصلنامه  علمی –پژوهشی فقه پزشکی که صاحب امتیاز آن گروه فقه پزشکی مرکز تحقیقات اخلاق و حقوق پزشکی، مدیر مسئول آن آیه ا... دکتر سیدمصطفی محقق داماد، سردبیر آن دکتر سعید نظری توکلی می باشند.
2- راهنمایی و مشاوره ده پایان نامه بین رشته ای فقه، حقوق و پزشکی؛
3- برگزاری همایش سراسری طب و قرآن، بهمن ماه 1387 ، تالار ابن سینا دانشکده پزشکی؛
4- تصویب و اجرای ده ها طرح پژوهشی در زمینه مسائل و مباحث فقه پزشکی؛
5- ارائه درس فقه پزشکی در دانشگاه علوم پزشکی در مقطع Ph.D اخلاق پزشکی و فلوشیپ اخلاق زیست پزشکی؛
6- انتشار کتاب فقه پزشکی، تألیف آیه ا... دکتر سیدمصطفی محقق داماد؛
7-همکاری و مشارکت در برگزاری چندین کنگره در زمینه مباحث اخلاق و فقه پزشکی؛ 

گروه پزشکی قانونی
1- عضویت فعال در  کمیسیون های تخلفات پزشکی سازمان پزشکی قانونی؛
2- عضویت فعال در کمیسیون های تخلفات پزشکی دادسرای انتظامی سازمان نظام پزشکی؛
3- همکاری و عضویت در هیأت تحریریه مجله علمی- پژوهشی پزشکی قا نونی؛
4- مشاوره و راهنمایی ده ها عنوان پایان نامه در خصوص جنبه های مختلف پزشکی قانونی و مباحث مرتبط با آن در مقاطع مختلف کارشناسی، کارشناسی ارشد، دکترای حقوق، دکترای پزشکی و دکترای تخصصی؛
5- ارائه مقاله در 5 کنگره بین المللی و بیش از 35 کنگره داخلی در زمینه پزشکی قانونی و اخلاق پزشکی؛
6- چاپ بیش از 30 مقاله در نشریات داخلی و خارجی معتبر در زمینه پزشکی قانونی؛
7- همکاری با مرکز تحقیقات پزشکی قانونی کشور.

گروه سلامت معنوی
1- گروه سلامت معنوی با پیشنهاد رییس مرکز و تصویب شورایعالی مرکز در سال 1389 تشکیل گردید و مدیریت آن بر عهده دکتر علی اصغر یزدانی – متخصص عرفان اسلامی می باشد؛
2- تهیه و ارائه سه طرح تحقیقاتی که دو طرح آن در مرکز و طرح سوم در فرهنگستان علوم پزشکی جمهوری اسلامی تصویب و در جریان اجرا می باشد؛
3- برگزاری دوره سلامت معنوی در بیمارستان های مفید، طالقانی و شهدای تجریش؛
4- عضویت در گروه سلامت معنوی فرهنگستان علوم پزشکی جمهوری اسلامی؛

گروه جامعه شناسی پزشکی
1- گروه جامعه شناسی پزشکی با پیشنهاد رییس مرکز و تصویب شورایعالی مرکز در سال 1389 به تصویب رسید و مدیریت آن بر عهده دکتر محمد توکل می باشد؛
2- چاپ و انتشار کتاب جامعه شناسی پزشکی؛
3- تهیه و تدوین برنامه و کریکولوم دوره کارشناسی ارشد جامعه شناسی پزشکی که در جریان تصویب قرار دارد.
4- ارائه دروس جامعه شناسی پزشکی در دوره های Mph، دکترای تخصصی اخلاق پزشکی و فلوشیپ اخلاق زیست پزشکی.


دكتر "محمود عباسي" رييس اين مركز در مراسم گشايش آن گفت:اين مركز با پنج دپارتمان تاريخ پزشكي ، اخلاق پزشكي ، فقه پزشكي ، حقوق پزشكي و پزشكي قانوني شكل گرفته است. وي، برگزاري هفت كارگاه و سمپوزيوم،مديريت و برنامه ريزي براي كنگره‌هاي بين‌المللي، امضاي تفاهم نامه همكاري با دانشكده حقوق شهيد بهشتي و دانشگاه علوم قضايي در خصوص راه اندازي رشته حقوق پزشكي در مقطع كارشناسي ارشد و دكترا "PHD" ‬را از جمله اقدامات اين مركز برشمرد .
عباسي گفت: اقدامات براي اخذ مجوز به‌منظور برگزاري كنگره بين‌المللي حقوق پزشكي در سال آينده نيز از سوي اين مركز انجام شده است. وي افزود:در اين كنگره محورهايي چون شبيه‌سازي انسان ، مسووليت پذيري پيوند اعضا و اتانازي مطرح و بررسي خواهد شد.
دكتر عباسي نشاني سايت اينترنتي اين مركز را www.akhlagh.org اعلام كرد.
رييس دانشگاه علوم پزشكي شهيد بهشتي نيز در اين مراسم گفت: دپارتمانهاي موجود در اين مركز به شيوه‌اي تازه شكل گرفته است و مي‌تواند الگويي براي ديگر مراكز حقوقي و پزشكي جهان باشد.
دكتر "عليرضا زالي" با اشاره به تشكيل كميته‌هاي اخلاق پزشكي دردانشگاه علوم پزشكي شهيد بهشتي افزود:از اين پس تمام پژوهش‌هاي اين دانشگاه از صافي كميته اخلاق عبور خواهد كرد.
وي گفت: بايد در اين مركز بحثهاي پرچالشي چون تولدهاي لقاح آزمايشگاهي و شبيه‌سازي مطرح و با نگاه فقهي و علمي پروتكل‌هايي براي انجام اينگونه اقدامات پزشكي تهيه شود.
زالي افزود: در دو بيمارستان تحت پوشش به صورت پايلوت كميته اخلاق و معنويت تشكيل شده است تا به استيفاي حقوق بيماران از سويي و ترويج اخلاق و معنويت از سوي ديگر پرداخته شود.
وي با اشاره به پيگيري موضوع انتشار فصلنامه اخلاق پزشكي در وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامي تصريح كرد:انتشار اين فصلنامه زمينه‌هاي ايجاد بستر براي نشر آراء و نظرات متخصصان را فراهم مي‌كند.

 ------------------------------------------------------

مقدمه:  

از پزشکی و حقوق همواره به عنوان دو علم ممتاز در جوامع انسانی یاد شده است و در عصر حاضر این دو علم اهمیت بیشتری یافته، به گونه ای که نمی توان جامعه ای را بی نیاز از وجود آن دو تصور کرد .

به موازات پیشرفت های نوین پزشکی، تحول در علم حقوق و بازنگری در قوانین ضرورتی اجتناب ناپذیر گردیده و قوانین همگام با تحول تکنیک های جدید زیست پزشکی به عنوان بخشی لاینفک از روش نگرش جامعه و افراد آن به نظم اجتماعی در آمده است.

بررسی نگرش های فعلی جوامع به حقوق و پزشکی توجه بیشتر ما را به مفاهیم گسترده برقراری نظم و امنیت در جامعه و استقرار عدالت به عنوان بهترین راهنما برای تصمیم گیری تقنینی، قضایی و اجرایی و گذار از خود اندیشی فردی به کارکردهای نهادی و اجتماعی معطوف می دارد.

پزشکی نوین و حقوق جدید نهادهای رسمی جوامعند که فراتر از تخصص های ویژه، مورد توجه دولتمردان قرار گرفته است، زیرا نیروی پویای پزشکی مفهوم نظم اجتماعی جوامع را دگرگون کرده است و قانون به عنوان وسیله ای برای حفظ نظم اجتماعی و کمک به پیشرفت آن معرفی شده است . بنابراین قانون ساختاری اجتماعی است که برای اعتبار اجتماعی و سلامت جامعه پزشکی، لازم است نقش آن در ارتباط با پزشکی نوین بیشتر روشن شود. این رویکرد نهادی عامل پیشرفت های عمیق و پژوهشگرانه و تعامل بین حقوق و پزشکی شده است.

حقوق پزشکی رسالت سنگین این تعامل را به عهده دارد و به تبیین معیار سنجش حرکت در این مسیر می پردازد.

مرکز تحقیقات اخلاق و حقوق پزشکی دانشگاه علوم پزشکی شهید بهشتی آماده ارائه خدمت در زمینه اخلاق و حقوق پزشکی به کلیه دانشگاههای علوم پزشکی سراسر کشور است.

ما اعتقاد داریم:

 علوم پزشکی به تنهایی نمی توانند بار سنگین اخلاق پزشکی را به دوش کشند و به اندیشمندان حوزه های مختلف فقهی، فلسفی، حقوقی نیامندند.

ما خلأ انقطاع علوم پزشکی از علوم انسانی را با تفاهم نامه همکاری با انجمن حکمت و فلسفه، دانشکده حقوق دانشگاه شهید بهشتی، معاونت حقوقی و توسعه قضایی قوه قضائیه، بخش علوم اسلامی فرهنگستان علوم و ارتباط و تعامل با حوزه علمیه قم پر کرده ایم و به هیچوجه خود را مستغنی از تلاشهای پیشینیان و شخصیتهای برجسته پزشکی که سالها در این زمینه زحمت کشیده اند نمی دانیم.

تلاش راه پیشینیان چراغ راه آیند است

ما دستان گرم و صمیمانه همه فعّالین حوزه اخلاق را می فشاریم.

پویای اخلاق پزشکی در دانشگاههای علوم پزشکی نشانه پتک پولادینی است که بر پیکره طب سنتی و رابطه قیم مآبانه و پدرسالارانه پزشک و بیمار وارد آمده است.

توجه به اخلاق پزشکی و حقوق بیماران از محورهای اساسی فعالیت مرکز تحقیقات اخلاق و حقوق پزشکی است.

اهم فعالیتهای مرکز تحقیقات اخلاق و حقوق پزشکی در سال 1385:

1- نگارش و انتشار 55 مقاله در زمینه اخلاق و حقوق پزشکی (یعنی هفته ای یک مقاله ظرف یکسال گذشته) در نشریه هفتگی نقل و نقد و سپید.

2- برگزاری هفت کارگاه و سمپوزیوم تخصصی در زمینه های اخلاق در پژوهش، حقوق پزشکی و کانسر و چالش های اخلاقی و حقوقی آن د رچهار ماه گذشته.

3- مدیریت و برنامه ریزی سه پانل اخلاق و حقوق پزشکی در سه کنگره بین المللی تله مدیسین و سلامت الکترونیکی، علوم آزمایشگاهی و حوادث غیر مترقبه.

4- همکاری، عضویت و سخنرانی د رپنج پانل همایش سراسری اخلاق کاربردی (مشهد) سمینار حقوق در پزشکی دانشگاه علوم پزشکی تهران، کنگره خانواده و مشکلات جنسی دانشگاه علوم پزشکی ایران.

5- انتشار دو جلد کتاب در زمینه مجموعه کدهای اخلاق پزشکی و دستورالعمل های اخلاقی .

6- همکاری در راه اندازی کمیته های اخلاق در پژوهش مراکز تحقیقاتی و عضویت در برخی از این      کمیته ها.

7- عضویت در کمیته کشوری اخلاق در پژوهش های علوم پزشکی و کمیته اخلاق در پژوهش دانشگاه و تلاش در جهت بروز کردن کار های این کمیته.

8- ایراد سخنرانی در پنج کارگاه دیگر دانشگاهها .

9- انعقاد تفاهم نامه همکاری علمی پژوهشی و آموزشی با دانشکده حقوق شهید بهشتی، انجمن حکمت و فلسفه، بخش علوم اسلامی فرهنگستان علوم و معاونت حقوقی و توسعه قضایی قوه قضائیه و دانشگاه علوم قضایی.

10- تدوین برنامه و کریکولوم دوره های کارشناسی ارشد حقوق و اخلاق زیستی و حقوق پزشکی به منظور راه اندازی این دوره ها در دانشکده حقوق شهید بهشتی و دانشکده علوم قضایی.

11- تدوین برنامه و کریلولوم دوره فلوشیپ اخلاق زیست پزشکی که در این زمینه هم اکنون آماده پذیرش دانشجو هستیم.

12- اعلام آمادگی جهت راه اندازی دوره کارشناسی ارشد اخلاق پزشکی مصوب به وزرات متبوع.

13- برنامه ریزی و اخذ مجوز جهت برگزاری اولین کنگره بین المللی حقوق پزشکی با محوریت شبیه سازی انسان، پیوند اعضاء ، اتانازی و مسئولیت پزشکی با همکاری دانشگاه سوربن، دانشگاه ویرجینیا، دانشکده حقوق شهید بهشتی، معاوت حقوقی و توسعه قضایی قوه قضائیه، سازمان بهداشت جهانی، سازمان نظام پزشکی.

معرفی ساختار و فعالیتهای مرکز تحقیقات اخلاق و حقوق پزشکی:

معرفی اجمالی ساختار مرکز

مرکز تحقیقات اخلاق و حقوق پزشکی دانشگاه علوم پزشکی شهید بهشتی، مرکزی است مطالعاتی که در سال 1385 تأسیس شده است. این مرکز با تمرکز بر دو مقوله «آموزش» و «پژوهش» در گستره پزشکی، به مسائل «اخلاقی»، «حقوقی» و «فقهی» می پردازد و موضوعات عرصه پزشکی را در این    زمینه مورد کنکاش و مداقه قرار می دهد. در این راستا، این مرکز در پنج گروه «اخلاق پزشکی»، «حقوق پزشکی»، «فقه پزشکی»، و «پزشکی قانونی» فعالیت خود را آغاز نموده و با بهره گیری از اندیشمندان و صاحب نظران این عرصه اهداف خود را دنبال می کند.

از مهمترین اهداف کلان مرکز، ارتقاء دانش نظری جامعه پزشکی در حوزه های اخلاق، حقوق، تاریخ و فقه پزشکی است. افزایش آگاهی و تغییر نگرش و بهبود عملکرد کارکنان نظام سلامت، پرورش  نیروی پژوهشگر در زمینه فعالیتهای مرکز، جذب دانشجوی داخلی و خارجی در رشته های اخلاق زیست پزشکی، حقوق پزشکی، اخلاق زیستی، فقه پزشکی، الهیات پزشکی، تاریخ پزشکی، توسعه همکاری با مجامع بین المللی و دانشگاههای داخلی و خارجی در حوزه های یادشده و ارتقاء جایگاه علمی پژوهشی مرکز نیز در زمره اهداف کلان این مرکر می باشد.

انجام پژوهشهای بنیادی و کاربردی، آموزش جامعه در حوزه های پنجگانه فعالیتهای مرکز، اطلاع رسانی و انتشار نتایج پژوهشهای انجام شده، ارائه مشاوره به سیاستگذاران دانشگاه و نظام سلامت و ... از زمره این رسالتها می باشد.

دستیابی به اصولی همچون رعایت موازین اخلاقی در نظام سلامت، حفظ کرامت انسانی و کمک به استقرار عدالت ، ایجاد زمینه مناسب برای جذب نیروهای نخبه و متخصص درحوزه فعالیتهای مرکز، ایجاد زمینه مناسب برای نوآوری و خلاقیت، گسترش روابط با مراکز و مؤسسات داخلی، توسعه روابط بین المللی مرکز، افزایش تعداد مقالات منتشر شده از سوی اعضای هیأت علمی و پژوهشی مرکز سرلوحه برنامه های مرکز می باشد.

فعالیتهای آموزشی

در حوزه فعالیتهای آموزشی، مرکز می توان به طراحی و راه اندازی دوره «فلوشیپ اخلاق زیست پزشکی» برای آموزش مدرسان اخلاق پزشکی در دانشگاهها اشاره نمود که با همکاری گروه اخلاق پزشکی دانشکده پزشکی طراحی شده است.  این دوره برای اولین بار در خاورمیانه در دانشگاه علوم پزشکی شهید بهشتی راه اندازی شده است. برای انتخاب افراد نخست پس از فراخوان به دانشگاههای علوم پزشکی سراسر کشور، افراد علاقمند واجد شرایط (اعضاء هیئت علمی دارنده دانشنامه تخصصی که در حوزه اخلاق پزشکی دارای سوابق آموزشی و پژوهشی بودند) به این مرکز معرفی شدند و سپس در آزمونی دو مرحله ای  از میان داوطلبان دانشگاههای کشور تعداد 12نفر پذیرفته شدند. علاوه براین دوره آموزشی «MPH اخلاق و حقوق پزشکی» نیز در دانشکده بهداشت طراحی و تصویب شده است. این دوره برای آشنایی مدیران نظام سلامت با چالشهای اخلاقی و حقوقی در سیاستگذاری و  مسائل اخلاقی وحقوقی حوزه بهداشت و درمان طراحی شده است.

دیگر دوره آموزشی طراحی شده در جریان تصویب «کارشناسی ارشد حقوق پزشکی» است که با همکاری دانشگاه علوم قضایی در حال پیگیری است.

دوره کارشناسی ارشد اخلاق پزشکی نیز که به تصویب رسیده است در سال جاری دانشجو می پذیرد و  افراد علاقمند از حوزه های مختلف پزشکی، حقوق، فقه، علوم اجتماعی، فلسفه و دیگر شاخه های علوم انسانی می توانند در آزمون ورودی آن شرکت نمایند.

 دوره کارشناسی ارشد حقوق و اخلاق زیستی از دیگر برنامه های طراحی شده این مرکز می باشد که با همکاری کرسی حقوق بشر، صلح و دموکراسی دانشکده حقوق دانشگاه شهید بهشتی  در صدد راه اندازی آن می باشد. برنامه این دوره در جریان تصویب می باشد.

فعالیتهای پژوهشی

با توجه به ماهیت میان رشته ای حوزه های پژوهشی مرکز، انعقاد تفاهم نامه همکاری با بسیاری از مؤسسات آموزشی و پژوهشی مرتبط، همکاری در برنامه ها و پروژه های تحقیقاتی، حمایت از پایان نامه های دوره های تحصیلات تکمیلی و ارائه راهنمایی و مشاوره در این زمینه از دیگر برنامه های این مرکز می باشد.

از طرح های پژوهشی در دست اجرا مرکز می توان به، «مطالعه تطبیقی حمايت قانونی از ابداعات دارویی و مالكيت فكري به منظور ارائه راهکارهای تقنینی و اجرایی» ، «شبيه‌سازي انسان: بررسي تحليلي از منظرفقهی، حقوقي، فلسفي، پزشکي و اخلاق زيستي»، « انتقال بیماری از طریق تماس جنسی و انتقال خون: از آثار حقوقی تا پیامدهای کیفری»، « بررسی ابتلاء بیماران هموفیلی به ایدزو هپاتیت و ارزیابی رویه قضایی ایران از دیدگاه حقوق بین الملل و موازین فقهی – اخلاقی و ارائه راهکارهای تقنینی و اجرایی»، «مطالعه تطبیقی فقهی – حقوقی و اخلاقی پیوند قرنیه «بررسی اختلالات روانی منجر به مسئولیت در نظام حقوقی ایران و مطالعه تطبیقی آن به منظورارائه راهکارهای تقنینی و اجرایی»،« مطالعه تطبیقی قوانین و مقررات دارویی و ملزومات پزشکی در نظام حقوقی ایران و کشورهای منتخب به منظور تهیه و تدوین لایحه ای جامع در زمینه موضوع»، « مطالعه تطبیقی بیع اعضای بدن اشاره کرد.

این مرکز در نظر دارد با استفاد از ظرفیت های موجود به گسترش همکاریهای داخلی و  بین المللی در حوزه های پنجگانه فعالیت های خود نائل گردد و از این راه بخشی از سهم واقعی اندیشمندان ایرانی در عرصه جهانی به منصه ظهور برسد.

در زمینه تاریخ پزشکی نیز این مرکز با همکاری صاحبنظران این حوزه در نظر دارد تا به تصحیح، ترجمه و انتشار متون کهن پزشکی بپردازد. همچنین تدوین تاریخ پزشکی استانها و مناطق مختلف کشور از برنامه های در حال انجام گروه تاریخ پزشکی مرکز است.

برگزاری کارگاه های تخصصی و کنگره

مرکز تحقیقات اخلاق و حقوق پزشکی در سال 1385 ظرف مدت چهار ماه مبادرت به برگزاری هشت کارگاه تخصصی و سمپوزیوم در زمینه های اخلاق پزشکی ، اخلاف در پژوهش حقوق پزشکی ، کانسر و چالش های اخلاقی آن و راه اندازی ، مشارکت و مدیریت در برگزاری کارگاه و پانل های تخصصی در زمینه چالش های اخلاقی و حقوقی کنگره های بین المللی و تله مدیسین و سلامت الکترونیکی ، حوادث غیر مترقبه ، علوم آزمایشگاهی ، طب انتقال خون و کنگره سراسری اخلاق پزشکی کاربردی نموده است.

برگزاری اولین کنگره بین المللی حقوق پزشکی

این  مرکز در23 و 24آبان ماه سال 1386 اولین کنگره بین المللی حقوق پزشکی را با همکاری چندین دانشگاه و مؤسسه علمی و پژوهشی داخلی وخارجی (سازمان یونسکو، دانشگاه سوربن، دانشگاه پوآتیه، دانشگاه علوم قضایی، سازمان نظام پزشکی، بنیاد امور بیماریهای خاص، سازمان پزشکی قانونی، سازمان جهانی بهداشت، انجمن حکمت و فلسفه، کمیسیون حقوق بشر اسلامی، دانشکده حقوق دانشگاه تهران، معاونت دارویی وزارت بهداشت، دادسرای پزشکی و دارویی تهران، انجمن ایرانی اخلاق در علوم وفنآوری، فرهنگستان علوم جمهوی اسلامی ایران، سازمان پزشکی قانونی کشورهای اسلامی، معاونت حقوقی و توسعه قضایی قوه قضائیه، فرهنگستان علوم پزشکی جمهوری اسلامی، معاونت سلامت وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی، کرسی حقوق بشر، صلح و دموکراسی دانشگاه شهید بهشتی، معاونت غذا و دارو و معاونت آموزشی و امور دانشجویی ، معاونت تحقیقات و فنآوری وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی) برگزار خواهد کرد.

 محورهای اصلی کنگره عبارتند از قتل ترحم آمیز، مسئولیت پزشکی، پیوند اعضا و شبیه سازی انسان.

آدرس وب سایت مرکز تحقیقات اخلاق وحقوق پزشکی به شرح ذیل می باشد.

WWW.elm.ac.ir