سخنرانی دکتر عباسی- مشاور رییس دانشگاه و رییس مرکز تحقیقات اخلاق و حقوق پزشکی در پژوهشکده بیوتکنولوژی کشاورزی کرج در زمینه سلولهای بنیادین و چالش فقهی، حقوقی و اخلاقی آن

دکتر محمود عباسی- مدیر گروه اخلاق پزشکی و رییس مرکز تحقیقات اخلاق و حقوق پزشکی در تاریخ 13/7/1387 در کارگاه حقوق زیست فنآوری پژوهشکده بیوتکنولوژی کشاورزی کرج که با حضور پروفسور گالو- استاد دانشگاه پاریس دو برگزار شد در زمینه سلول های بنیادین و چالش های فقهی، حقوقی و اخلاقی آن به سخنرانی پرداخت و با توجه به ارتقاء جایگاه علمی ایران در زمینه سلول های بنیادین که کشورمان را به عنوان یکی از ده کشور برتر جهان در این زمینه قرار داده است تأکید کرد.

تحول تکنیک های نوین زیست پزشکی چالش های جدیدی فراروی جامعه بشری ایجاد کرده است که باید به آن پرداخت . برخی در شناسایی دوران جدید به این ویژگی مهم اشاره می کنند که در دانش های گوناگون، پرسش ها از پاسخ ها پیشی گرفته اند به سرعت طرح می شوند و با شتاب انتشار می یابند و مدتها طول می کشد تا پاسخی منطقی و قانع کننده بشنویم. فقه و حقوق و اخلاق نسخه تشدید شده ای از این وضعیت را تجربه می کنند. موضوعاتی که فقه و حقوق و اخلاق باید به آن پاسخ دهند با شتاب به صحنه عمل می آیند و گاه حتی قبل از دریافت پاسخ کهنه می شوند و تجربه ای و فرضیه ای دیگر رقم می خورد. امروزه موضوعات فراروی فقها، حقوقدانان و علمای اخلاق سلسله مراتبی دارند و اولویت بردارند و با توجه به زمان و مکان انتظار می رود که علما، فقها، فلاسفه و حقوقدانان زمان را از دست ندهند و به ارائه پاسخهای سریع و به موقع دست بزنند.

وی ضمن تأکید بر این نکته که گروه کثیری از فقها برداشتن سلول های بنیادین از رویان همانند سازی شده به منظور درمان بیماران را نه تنها مغایر با سنت های الهی نمی دانند بلکه آن راگامی ژرف در جهت فهم عمیق تر سنت های نهان هستی معرفی می کنند، ارزش نسبی حیات بشری در هر مرحله از تکامل، استفاده از سلول های بنیادین در مرحله پیش رویانی و اهداف درمانی به کارگیری سلول های بنیادین را استدلال های مدافعان به کارگیری سلول های بنیادین برشمرد و با اشاره به اینکه سلول های بنیادین و شبیه سازی موضوع مورد مطالعه ماست تأکید کرد این مباحث به عنوان یکی از مسائل مستحدثه زیربنای مستحکمی برای دیگر زمینه هاست و با توجه به اینکه انسان محور اصلی و موضوع ثابت احکام فقهی و حقوقی است و انسان در کانون توجه و هسته هر حکم فقهی جای گرفته بر این اساس طبیعی است که فقه به چگونگی تولد انسان به عنوان موضوع تکلیف اهمیت بسیار بدهد و در برخورد با آن حساس باشد. وی در بخش دیگری از سخنان خود به رهیافت های حقوقی در سلول های بنیادین پرداخت و تأکید کرد حقوقدانان از این رهگذر وارد اینگونه مباحث می شوند که به هم خوردن نظام خانوادگی،تهدید حقوق بشر، حقوق اخلاقی، عدم اجرای عدالت مغایر با نظم عمومی و اخلاق حسنه جامعه است و طبیعتاً پدیده ای که واجد چنین اوصافی است به عنوان مغایرت با اخلاق حسنه و نظم عمومی می تواند ممنوعیت قانونگذار را به دنبال داشته باشد. بنابراین در قبال پدیده سلول های بنیادین باید جایگاه حقوقی را آنرا تبیین و برای آن قواعد خاصی وضع نمود که در پرتو آن دانشمندان این حوزه از جرگه انحراف مصون بمانند و مانع سوء استفاده آنان گردد.