|
سمپوزیوم تازه های ناباروری و بررسی آن از دیدگه فقه و حقوق واخلاق با حضور بیش از سیصد تن از پزشکان و متخصصان و سایر حرف پزشکی در سالن ابن سینا دانشگاه علوم پزشکی شهرکرد بزگرار شد...
سمپوزیوم تازه های ناباروری و بررسی آن از دیدگه فقه و حقوق واخلاق با حضور بیش از سیصد تن از پزشکان و متخصصان و سایر حرف پزشکی در سالن ابن سینا دانشگاه علوم پزشکی شهرکرد بزگرار شد. این سمپوزیوم با سخنرانی جناب آقای دکتر کیانی – ریاست دانشگاه علوم پزشکی چهارمحال و بختیاری و رییس سمپوزیوم آغاز شد وی در سخنان خود به تشریح تازه های ناباروری از منظر پزشکی پرداخت و با توجه به گسترش روزافزون فنآوری های نوین باروری تأکید کرد، باید در پرتو تعامل با فقهاء و حقوقدانان و فلاسفه اخلاق برای فائق آمدن بر مشکلات خود در این حوزه ها چاره ای بیندیشیم. این نشستها راهکار خوبی برای نزدیکی دیدگاه اندیشمندان حوزه های مختلف فقهی، حقوقی، اخلاقی و پزشکی است. سخنران بعدی سرکار خانم دکتروحیده رودسری بودند که راجع به آخرین تکنیکها و روش های ناباروری صحبت نمودند. ایشان با طرح انواع اختلالات ارگانیک فیزیولوژیک هر یک از زوجینی، که منجر به ناباروری می گردد چالش های موجود بر سر راه پزشکان درجهت کمک به این بیماران را عنوان نمودند.
در ادامه دکتر محمود عباسی، رییس مرکز تحقیقات اخلاق و حقوق پزشکی دانشگاه و دبیرعلمی این سمپوزیوم با اشاره به سخنرانی متخصصین زنان و زایمان و اندیشمندان حوزه ناباروری تأکید کرد با تحول نگاه کلاسیک به علوم پزشکی، ما با مفاهیم جدیدی در این حوزه ها مواجهیم که در یک نگاه کلی می توان مباحث علوم پزشکی را در دو حوزه درمان و تحقیقات مورد مطالعه قرار داد. برخلاف گذشته که ما صرفاً با چالش های اخلاقی و حقوقی حوزه درمان مواجه بودیم امروزه گستره مباحث علوم پزشکی درحوزه تحقیقات زیست پزشکی چالش های اخلاقی، فقهی و حقوقی بزرگی فراروی جامعه پزشکی قرار داده است که تکنیک های نوین ناباروری یکی از آنهاست. هم اکنون حدود چهل و سه مرکز در حوزه ناباروری فعالند که از حیث مباحث علمی همگام با کشورهای فعال در این عرصه ها بلکه در بسیاری از زمینه ها پیشتاز جامعه جهانی اند اما با توجه به اینکه همواره علم جلوتر از قانون حرکت می کند و نوعاً سالها طول می کشد تا جامعه حقوقی و قانونگذاران بتوانند پاسخگوی نیازها و چالش های فراروی جامعه پزشکی و علمی باشند از اینرو بیش از پیش باید در جستجوی راهکارهای مناسب فقهی و حقوقی فراروی جامعه پزشکی بود این سمپوزیوم با این دیدگاه که بتواند زمینه تعامل سازنده ای بین پزشکان و حقوقدانان ایجاد کند آغاز به کار کرد وی در زمینه «ماهیت فقهی و حقوقی قراردادهای رحم جایگزین به ایراد سخن پرداخت و با توجه به مواد مختلف قانون مدنی و خصوصاً ماده ده قانون مدنی که برگرفته از فقه امامیه است تأکید کرد هر چند قراردادهای رحم جایگزین را می توان در زمره قراردادهای خاص موضوع ماده 10 قانون مدنی و قرارداد صلح قرارداد اما با توجه به پیچیدگی و ظرافت خاص این گونه قراردادها شایسته است قانونگذار تعریف جدیدی از اینگونه قراردادها بدست دهد و با توجه به آثار و پیامدهای فقهی و حقوقی رحم جایگزین زمینه ای فراهم آورد تا افراد جامعه را از نگرانی های حاصل از آن نجات بخشید.
حجه الاسلام والمسلمین دکتر سید طه مرقاتی دیگر سخنران این سمپوزیوم بود که در زمینه «ناباروری پزشکی از دیدگاه فقه امامیه» به ایراد سخنرانی پرداخت. ایشان ضمن اشاره به اینکه ناباروری یک نقص و ضعف است و لازم است شرعاً درمان شود مهمترین چالش پیش روی استفاده از جنین یا تخمک یا اسپرم اهدایی مسئله ارث و نسب و محرمیت است که لازم است فقهای اسلامی به این موضوع توجه نمایند و با استناد به محرمیت پدرشوهر نسب به عروس و مادرزن نسبت به داماد عنوان نمودند امکان فقهی و شرعی حل مسئله محرمیت وجود دارد.
سخنران بعدی آقای دکتر سیدعباس سادات حسینی متخصص پزشکی قانونی و عضو هیأت علمی دانشگاه علوم پزشکی شهید صدوقی یزد تحت عنوان «ناباروری از دیدگاه پزشکی قانونی» سخنرانی نمودند ایشان ضمن اشاره به نحوه ارجاع پرونده های قضایی به پزشکی قانونی، تأکید کرد از جمله پرونده های قضایی که نیازمند کارشناسی پزشکی است پرونده های است که ناباروری یا موضوع دعوا باشد (مانند عقیم شدن به دنبال خطای پزشکی) یا سبب دعوا باشد مانند خصاء مرد در فسخ نکاح یا اینکه از امور حسبی باشد مانند فرزند خواندگی که نیاز به حکم دادگاه دارد.
بطور کلی مسائل مرتبط با ناباروری از دیدگاه پزشکی قانونی (بغیر از موارد نادر که جنبه کیفری داشته باشد) را می توان به صورت ذیل تقسیم بندی کرد.
1- بلوغ، 2- تکنیک های ناباروری ، 3- جبران خسارت، 4- طلاق، 5- فسخ نکاح، 6- فرزند خواندگی بخشی از سخنرانی ایشان راجع به بلوغ و تکنیکهای ناباروری به شرح ذیل بود. بلوغ: بلوغ از سه زاویه قابل بحث است پزشکی، شرعی و قانونی بلوغ از نظر شرعی رسیدن به توانایی جنسی و سن معینی می باشد و هرکدام زودتر اتفاق افتد بلوغ و سن تکلیف فرد فرا رسیده است از نظر قانونی نیز مبنا، بلوغ شرعی است و لذا در حال حاضر بخصوص با توجه به صراحت قانون مدنی، رسیدن به سن معینی (9 سال قمری برای دختر و 15 سال تمام قمری برای پسر) مبنای تعیین بلوغ قانونی است لذا کمتر بحث رسیدن به توانایی جنسی بعنوان بلوغ قانونی در نظر است. تکنیکها باروری: شاید مهمترین مسئله روز ناباروری بحث تکنیکها و روشهای درمان می باشد بخصوص روشهایی که دیگر نمی توان عنوان درمان را برای آن بار کرد بلکه جنبه بارورکردن زنی با استفاده از نطفه یا جنین دیگران است. و همین مو ضوع بحث حقوقی و قانونی را مطرح می کند این درحالی است که درمان ناباروری با استفاده از تخمک و اسپرم زوج شرعی هیچگونه چالش فقهی و حقوقی ندارد تنها مورد، استفاده از رحم جایگزین است که آنهم با استفائات به عمل آمده تکلیف شرعی آن حل شده و مجاز شناخته شده است .
اما در مورد بارور کردن، تنها قانون موجود قانون اهدای جنین است که توسط مجلس شورای اسلامی تصویب و به مرحله اجرا درآمده است ولی به نظر می رسد هنوز خیلی از تبعات آن روشن نشده مثل نسب و ارث که لازم است به طور شفاف قانونگذار مشخص نماید. از آنجایی که استفاده از جنین دیگران در هر مرحله از بدو تشکیل سلول تخم به بعد باشد از نظر پزشکی نوعی فرزندخواندگی محسوب می شود و به هیچ عنوان نمیتوان آنرا از نظر زیست شناسی و پزشکی متعلق به زوج گیرنده دانست (شاید به همین دلیل هم از نظر فقهای اسلامی و حقوق مدنی گیاه رشد کرده در ملک غیرمتعلق به صاحب تخم است نه صاحب ملک) لذا باید مسلئه نسب و ارث و به طور کلی بحث فرزندخواندگی و تعلق طفل به والدین پذیرنده جنین به طور شفاف در قانون، روشن گردد تا پزشکان بتوانند با فراغ بال اقدام کنند.
سخنران بعدی سمپوزیوم خانم دکتر لادن عباسیان – عضو هیأت علمی دانشکده بهداشت دانشگاه علوم پزشکی شهید بهشتی بود که در زمینه نقش اخلاق در پژوهش های زیست پزشکی به سخنرانی پرداخت. وی با تأکید بر رعایت موازین اخلاقی در مراحل مختلف درمان و تحقیقاتی که در زمینه ناباروری انجام می شود یادآور شد برخلاف دیدگاه حقوقدانان که اعتقاد دارند کار حقوقدانان نوعاً زمانی آغاز می شود که کار پزشک پایان یافته باشد حاکمیت اخلاق و رعایت موازین اخلاقی درحوزه معالجه ودرمان و تحقیقات مستمر و دائمی است در هر یک از مراحل تحقیق علاوه بر اصول اربعه شناخته شده اخلاقی سایر اصول وقواعد اخلاق را باید مراعات کرد.
یکی دیگر از سخنرانان سمپوزیوم دکتر محمد روشن- عضو هیأت علمی پژوهشکده خانواده دانشگاه شهید بهشتی بود که به پیرامون اهداء گامت و جنین از دیدگاه حقوقی به ایراد سخنرانی پرداخت. وی ضمن آسیب شناسی وضع موجود و نقد و تحلیل قانون و آیین نامه ها اهداء گامت و جنین به ارائه راهکارهای تقنینی واجرایی دراین زمینه پرداخت. در پایان دکتر عباسی- دبیر علمی سمپوزیوم به جمع بندی مباحث پرداخت و در پانل پایانی سمپوزیوم سخنرانان به سؤالات علمی شرکت کنندگان پاسخ گفتند.
|